Vortrag mit Prof. Dr. Jan Konst (FU Berlin)

Niederländischsprachige Literatur in Deutschland: die letzten Jahrzehnte

Seit den 1980er Jahren können sich deutsche Leser*innen durch Übersetzungen ein relativ gutes Bild von der niederländischsprachigen Gegenwartsliteratur machen. Damals entdeckten die großen deutschen Publikumsverlage die reiche literarische Kultur in den Niederlanden und Flandern und machten eine ganze Reihe von Autor*innen auch hierzulande einer eigenen Leserschaft zugänglich. Der bekannteste unter ihnen ist zweifellos Cees Nooteboom, dessen literarische Reflexionen über das Wendejahr 1989 in der Sammlung Berliner Notizen rezipiert wurden. Aber auch Connie Palmen, Harry Mulisch, Hugo Claus oder Margriet de Moor fanden ihren Weg in den deutschsprachigen Raum. Der Vortrag geht auf den Erfolg dieser und späterer Autor*innen ein, die in ihre Fußstapfen traten. Die bi-nationalen Präsentationen auf der Frankfurter Buchmesse in den Jahren 1993 und 2016 werden dabei ebenso beleuchtet wie der zu erwartende gemeinsame Gastlandauftritt der Niederlande und Flanderns auf der Leipziger Buchmesse 2024. Von besonderem Interesse wird der eigene Charakter der Literatur aus den beiden westlichen Nachbarländern sein, sowie die Veröffentlichungen der letzten fünf Jahre.

Der Vortrag (17-19 Uhr) kann live im Internet verfolgt werden. Der Link auf den Livestream wird etwa 30 Minuten vor Beginn bekannt gegeben auf der Website der Universität Leipzig.

Mit Unterstützung der Taalunie und der Botschaft des Königreichs der Niederlande.

Na de geslaagde lectorenbijeenkomst te Germersheim in 2019 plant het bestuur van het Niederlandistenverband een tweede 'lectorenbijeenkomst'. Deze is met name bedoeld voor alle universitaire docenten taalvaardigheid (zowel lectoren als Lehrbeauftragte) en voor vakdidactici. Om de impact en de synergetische meerwaarde te vergroten, zijn docenten uit heel Europa uitgenodigd. Gepland wordt een fysieke bijeenkomst van 40-50 deelnemers waaraan tevens op afstand kan worden deelgenomen. In geval van een onverhoopte lockdown zal het formaat niet hybride, maar geheel en al digitaal zijn. Ook inhoudelijk zal de aandacht o.m. uitgaan naar ervaringen met online-leren.

Het programma bestaat uit drie componenten:

1) als keynotes een openings- en een slotlezing

2) een thematisch centrale lijn zal worden gevormd door lezingen en workshops waarin resultaten van recent hoogwaardig vakdidactisch onderzoek op praktijkgerichte wijze worden doorgegeven aan het veld. Hiervoor zijn gericht sprekers/workshopleiders uitgenodigd.

3) in het programma is daarnaast veel ruimte gecreëerd voor eigen bijdrages van deelnemers. Aan alle collega’s is door middel van een Call for Papers de mogelijkheid geboden zelf een voorstel voor een bijdrage in te dienen, volgens het motto: Uit de praktijk – voor de praktijk! Het kan gaan om een geslaagde leseenheid, een voorbeeldig project of een inspirerend voorbeeld van best practice, gepresenteerd in de vorm van een presentatie, een lezing met discussie dan wel een workshop. Een accent kan hierbij worden gelegd op nieuwe en vernieuwende inzichten voor onderwijs in een hybride en/of digitale leeromgeving. De selectie van de voorstellen is geschied door het bestuur van het Niederlandistenverband in samenwerking met de collega’s van de Nederlandistik van de Universität Wien, die ook de organisatie ter plekke in handen hebben. Via de docentenplatforms zijn de collega's benaderd en uitgenodigd. Daarbij is ook de Call for Papers bekend gemaakt.

De pdf's van de handouts en presentaties zijn hier te vinden.

De bijeenkomst is financieel mede mogelijk gemaakt door de Taalunie, de Nederlandse ambassade en de Vlaamse Vertegenwoordiging te Wenen.

Tijdens het komende IVN-colloquium (22-26 augustus) zal het Niederlandistenverband een ledenvergadering houden. Deze zal plaatsvinden op woensdag 24 augustus 2022, begin 17:20 uur, in de Radboud Universiteit Nijmegen, Collegezalencomplex (CC), zaal 4, Mercatorpad 1, 6525 HS Nijmegen. (Zie voor de bereikbaar- en toegankelijkheid van de vergaderlocatie https://www.ru.nl/uvb/campus/plattegronden-bereikbaarheid/.)

Voorafgaand aan de vergadering zullen Marieke Roels (Flanders Literature) en Lucette Châtelain (Nederlands Letterenfonds) de plannen rond het gastlandschap van Nederland en Vlaanderen op de Leipziger Buchmesse presenteren (ca. 17-17:20 uur).

Agendavoorstel:

1) Opening

2) Vaststelling agenda

3) Notulen algemene ledenvergadering van 4 oktober 2018 in Wenen

4) Verslag bestuur over de periode 2018-2021

5) Financieel verslag 2018-2021

   5a) Verslag penningmeester

   5b) Verslag kascommissie

6) Voordracht vertegenwoordiger Duitstalige regio ter verkiezing door de leden van de IVN in het IVN-bestuur

7) Planning bijeenkomsten op middellange termijn

8) Verkiezingen

   8a) Bestuursverkiezingen

   8b) Verkiezing kascommissie

9) Rondvraag/w.v.t.t.k.

10) Sluiting

Met steun van de Taalunie.

Op 20 mei heeft Laurette Artois uit handen van de Ambassadeur van het Koninkrijk België de versierselen van Officier van de Kroonorde in ontvangst mogen nemen. Gefeliciteerd, Laurette!

De onderscheiding is toegekend vanwege Laurettes "langjähriges Engagement für die Förderung der niederländischen Sprache und der flämischen Kultur in Deutschland".

Van 1984 tot 2022 vervulde Laurette in Frankfurt in haar eentje een docentschap in de Neerlandistiek, en dat niet alleen met veel idealisme en toewijding en idealisme, maar ook met klinkend succes. Bij alle Magisterstudierichtingen van destijds kon Nederlands dienst doen als zogenaamde derde vreemde taal, en bij Germanistiek zelfs ter vervanging van het zogenaamde Kleine Latinum. Ook de studenten Südostasien-Wissenschaften werden vanaf 1995 verplicht 2 semesters Nederlands te leren. Na invoering van de bamastructuur in 2008-2009 werd het Nederlands voor de Frankfurter studenten Germanistik een vast keuzevak binnen de opleiding. Met het oog op die doelgroep verzorgde Laurette in het Institut für deutsche Literatur und ihre Didaktik niet alleen taalcursussen op verschillende niveaus en met gevordere lectuur- en conversatatiecolleges, maar ook twee werkcolleges waarin een vakinhoudelijke verdieping werd aangeboden, veelal op het gebied van literatuur en vertalen. Een breed en vakkundig eenvrouwsdocentschap waarbij niet alleen de taal werd onderwezen, maar de Neerlandistiek een keuzevak vormde met een wetenschappelijke invulling.

Door haar persoonlijke manier van lesgeven wist Laurette elk semester opnieuw tientallen studenten voor het Nederlands enthousiast te maken. “Ik prijs me gelukkig Duitse studenten te kunnen inwijden in de Nederlandse literatuur” sprak ze in 2003 in een interview met het Mededelingenblad voor de Leuvense Germanisten.

Naast het verzorgen van universitair onderwijs Nederlandse taal, cultuur en literatuur aan een brede kring van belangstellende studenten ligt een bijzondere verdienste van de gedecoreerde in het verspreiden van Nederlandstalige cultuur en literatuur onder een breed publiek van belangstellenden, ook buiten de universiteit. ‘In de ban van de Nederlandse literatuur’: zo kopte het Leuvense germanistenblad in 2014 terecht een geschreven portret. Dat extracurriculaire enthousiasme voor de Vlaamse en Nederlandse letteren ontlaadde zich vanaf 2009 in een reeks van cultuele manifestaties met de titel Niederländische Sprache und Kultur. Met steun van de Taalunie en de Letterenfondsen vonden er elk jaar in Frankfurt lezingen en optredens van Nederlandstalige auteurs en andere cultuurdragers plaats. Laurette zette deze lezingen op touw, presenteerde ze met evenveel belezenheid als charme, interviewde de schrijvers, en hield begeleidende vertaalworkshops. Dat alles tot in de puntjes georganiseerd, bv. in reeksen rond herdenkingsjaren als het geboortejaar van de onsterfelijke Multatuli, met zorg en aandacht ook voor de vormgeving van folders en affiches en de bijbehorende publiciteit. Een passende finale klaroenstoot was het afgelopen Wintersemester de afsluitende Goethe-Ringvorlesung über niederländische Literatur und deutsch-niederländische Literaturbeziehungen, met van oktober tot februari een heel semester lang wekelijks in totaal veertien boeiende hoorcolleges, ook online te beluisteren en te bekijken. Dat is niet onopgemerkt gebleven. In 2019 mocht zij al vanwege haar “besonderen Verdienste um das Kulturleben in Hesse“ van de deelstaat Hessen de Ehrenurkunde für Kunst und Kultur ontvangen, ” Ook de Frankfurter Allgemeine  prees onlangs als verrijking van het culturele leven van Frankfurt de tientallen “öffentlichen Lesungen, mit denen die 65 Jahre alte Flämin literaturinteressierte Bürger entzückte.”

Het derde gebied van verdienste  is dat van bestuur en organisatie van de neerlandistiek in de Duitstalige landen, met name als bestuurslid en penningmeester van het Niederlandistenverband. Zelf sinds 2010 voorzitter van dit universitair docentenplatform van Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland  waardeer ik haar organisatorische bekwaamheid en zorgvuldigheid evenzeer als haar weldadig-relativerende gevoel voor humor. Een fijne collega, een ware steun en toeverlaat, die als schatbewaarder een centrale rol speelt, maar niet alleen dat: in 2016 was zij als eerste lector ooit de gastvrouw van een docentenbijeenkomst, ter gelegenheid van de Frankfurter Buchmesse met Nederland en Vlaanderen als gastland, en deze bijzondere docentenbijeenkomst was met eigen openbare optredens van hoogleraren Nederlandse Letterkunde op de Buchmesse een indrukwekkend hoogtepunt , waarvan we alleen maar mogen hopen dat we dat in 2024 in Leipzig kunnen gaan evenaren.

De diepere betekenis van haar voornaam kwam op deze feestelijke dag tot ware vervulling. Beste Laurette, van harte gelukgewenst met je benoeming tot Officier van de Kroonorde!

Foto's gemaakt door Ruben Semmerling.

Die Abteilung Niederländisch der Johannes Gutenberg-Universität in Germersheim, Fachbereich Translations-, Sprach- und Kulturwissenschaften bietet in Kooperation mit der Taalunie dieses Jahr zum ersten Mal einen Online Intensiv-Sommerkurs Niederländisch für Interessierte mit Niederländischkenntnissen auf A1/A2-Niveau an.

Wann?

Der Online Intensiv-Sommerkurs Niederländisch findet vom 30. August bis 3 September 2021, sechs Unterrichtsstunden pro Tag statt. Wir fangen jeden Tag um 9 Uhr an und enden um 14 Uhr. Am Donnerstag wird der Kurs schon um 12:30 Uhr beendet, aber dafür treffen wir uns dann noch mal von 17 bis 18 Uhr abends.

Wer?

Es können 18 Personen am Kurs teilnehmen. Du solltest bereits ein wenig Niederländisch auf Niveau A1-A2 können und an einer Hochschule oder Universität im deutschsprachigen Raum (Deutschland, Österreich oder Schweiz) studieren.

Was?

Wir begeben uns auf eine kleine virtuelle Busreise durch die Niederlande und Flandern. Jeder Tag ist einem anderen Thema gewidmet. Dieses Thema wird mit einem Kurzfilm vorgestellt. Anschließend wird vorhandenes Wissen wiederholt und vertieft und neue Grammatik, Idiomatik oder neuer Wortschatz dazu gelernt. Du bekommst jeden Tag Hausaufgaben, so dass du dich während der ganzen Woche intensiv mit der niederländischen Sprache beschäftigst und quasi ganz darin „eingetaucht“ bleibst. Am Ende des Kurses wirst du besser Niederländisch sprechen und verstehen können. Du hast vorhandene Kenntnisse gefestigt und viele neue Wörter dazu gelernt. Du kannst längere Sätze bilden und hast außerdem viel über die Kultur Flanderns und der Niederlande gelernt.

Kosten?

Der Kurs wird finanziell durch die Taalunie unterstützt und ist für dich kostenlos.

Anmeldung

Bitte melde dich bis 30 Juli 2021 mit dem Formular bei Rianne Fuchs-Franke - info@fuchs-franke.de an.

Wenn du noch Fragen hast, schicke eine E-Mail an die Anmeldeadresse info@fuchs-franke.de. Tot ziens op de intensieve zomercursus!

Deine Dozentinnen

Isabelle Brandstetter – Daniela Meijer - Rianne Fuchs-Franke